Noordwaarts: de Europese oever
Eerst de Gouden Hoorn uit
Onze eigen avond begint al voor de Bosporus. De boot vertrekt vanaf Cibali, aan de oever van de oude stad aan de Gouden Hoorn, en het eerste stuk voert over de zeearm zelf: onder de Atatürkbrug en de Galatabrug door naar buiten, met de Galatatoren boven Karaköy aan de ene kant en de Süleymaniye — de grote moskee die Sinan in de jaren 1550 bouwde — aan de skyline aan de andere. Dan rondt de boot Sarayburnu, de punt onder Topkapı, en draait hij noordwaarts de zeestraat in. Een nuttige proloog: de naar binnen gekeerde oude stad op haar heuvel, gezien vanaf het water vlak voordat de negentiende eeuw zich langs de oever begint te ontvouwen.
Het Dolmabahçe-paleis
Geopend in 1856 voor sultan Abdülmecid en gebouwd door de Balyans, de Armeense familie die het grootste deel van de eeuw de architecten van het hof leverde. Het kostte meer geld dan de schatkist eigenlijk had, en ook dat hoort bij zijn verhaal. Barok, rococo en neoclassicisme tegelijk; het was in de laatste decennia van het rijk de zetel van de Ottomaanse macht, en Atatürk overleed er in 1938 in een slaapkamer aan de waterkant — daarom staan de klokken in het paleis traditioneel op 09:05.
Vanaf het water ziet u het over de volle lengte, plus de sierpoort aan de kade en de klokkentoren erachter. 's Avonds wordt het verlicht, en krijgt het marmer de kleur van oud papier.
Het Çırağan-paleis
Een kilometer verder, en het laatste keizerlijke paleis dat aan de Bosporus werd gebouwd: voltooid in 1871 voor sultan Abdülaziz, opnieuw door een Balyan. Het brandde in 1910 uit, stond het grootste deel van de twintigste eeuw als lege huls, en werd in de jaren 1990 als hotel herbouwd. Op deze route vallen hier het mooie en het droevige verhaal samen — een sultanspaleis waar u nu een kamer kunt boeken.
De Ortaköy-moskee
Officieel de Büyük Mecidiye-moskee, halverwege de jaren 1850 voltooid door dezelfde architecten, in hetzelfde neobarokke register als de paleizen — ongebruikelijk voor een moskee, en daar draait het juist om. Ze staat op een eigen kleine landtong met de Bosporusbrug er recht achter, en samen vormen ze de meest gefotografeerde compositie van Istanbul. Vanaf het water ziet u haar recht van voren, met haar spiegelbeeld — de versie van de ansichtkaarten.
De Bosporusbrug
De allereerste brug over de zeestraat, geopend in 1973 en tegenwoordig officieel de Brug van de Martelaren van 15 Juli. Iets meer dan een kilometer hangend wegdek dat Europa met Azië verbindt, 's avonds verlicht in wisselende kleuren. Wanneer de boot eronderdoor vaart, valt de meeste mensen aan dek even stil.
Bebek
Een gebogen baai met villa's aan het water, cafés en een promenade — de rustige, dure Bosporus om te wonen, niet de monumentale. Een blik waard, omdat het meeste van deze oever er zo uitziet wanneer er geen paleis staat.
Het fort Rumeli Hisarı
En dan verandert het register volledig. Rumeli Hisarı is niet negentiende-eeuws en niet decoratief: Mehmed II liet het in 1452 in ongeveer vier maanden optrekken, op het smalste punt van de zeestraat, om Constantinopel af te snijden van de Zwarte Zee. De stad viel het voorjaar daarop. Drie enorme torens en een vestingmuur die recht de helling af het water in loopt, 's avonds in het licht van schijnwerpers, en vanaf een boot ziet u het zoals het bedoeld was — vanuit de positie van een schip dat er niet langs zal mogen. Het enige gebouw op de route dat ontworpen werd om vanaf een boot als bedreiging te worden gezien.
