Γιατί όλα τα ανάκτορα κοιτάζουν προς το στενό

Πρώτα, έξω από τον Κεράτιο Κόλπο

Η δική μας βραδιά αρχίζει πριν αρχίσει ο Βόσπορος. Η επιβίβαση γίνεται στο Τζιμπαλί, στην ακτή της παλιάς πόλης στον Κεράτιο Κόλπο, και το πρώτο κομμάτι είναι ο ίδιος ο κόλπος: έξω κάτω από τη γέφυρα Ατατούρκ και τη Γέφυρα του Γαλατά, με τον Πύργο του Γαλατά πάνω από το Καράκιοϊ από τη μία πλευρά και το Σουλεϊμανιέ — το μεγάλο τζαμί του Σινάν από τη δεκαετία του 1550 — στον ορίζοντα της άλλης. Ύστερα το πλοίο στρίβει γύρω από το Σαράιμπουρνου, την άκρη κάτω από το Τοπκαπί, και στρέφει βόρεια μέσα στο στενό. Είναι ένας χρήσιμος πρόλογος: η εσωστρεφής παλιά πόλη πάνω στον λόφο της, ιδωμένη από το νερό λίγο πριν αρχίσει να ξετυλίγεται κατά μήκος της ακτής ο δέκατος ένατος αιώνας.

Το ανάκτορο Ντολμάμπαχτσε

Εγκαινιάστηκε το 1856 για τον σουλτάνο Αμπντουλμετζίτ και το έχτισαν οι Μπαλιάν, η αρμενική οικογένεια που ήταν οι αρχιτέκτονες της αυλής για το μεγαλύτερο μέρος του αιώνα. Κόστισε ένα ποσό που το θησαυροφυλάκιο δεν διέθετε πραγματικά, και αυτό είναι μέρος της ιστορίας του. Μπαρόκ, ροκοκό και νεοκλασικό ταυτόχρονα, ήταν η έδρα της οθωμανικής εξουσίας τις τελευταίες δεκαετίες της αυτοκρατορίας, και ο Ατατούρκ πέθανε το 1938 σε μια κρεβατοκάμαρα στην πλευρά του προς το νερό — γι' αυτό τα ρολόγια του ανακτόρου, κατά την παράδοση, δείχνουν 09:05.

Από το νερό το βλέπετε σε όλο του το μήκος, μαζί με τη διακοσμητική πύλη πάνω στην αποβάθρα και τον πύργο του ρολογιού από πίσω. Τη νύχτα φωτίζεται, και το μάρμαρο παίρνει το χρώμα του παλιού χαρτιού.

Το ανάκτορο Τσιράγαν

Ένα χιλιόμετρο πιο πάνω, και το τελευταίο αυτοκρατορικό ανάκτορο που χτίστηκε στον Βόσπορο: ολοκληρώθηκε το 1871 για τον σουλτάνο Αμπντουλαζίζ, πάλι από έναν Μπαλιάν. Κάηκε το 1910, έμεινε κέλυφος για το μεγαλύτερο μέρος του εικοστού αιώνα και ξαναχτίστηκε τη δεκαετία του 1990 ως ξενοδοχείο. Είναι το μόνο κτίριο σε αυτή τη διαδρομή όπου η όμορφη και η θλιβερή ιστορία είναι η ίδια ιστορία — ένα σουλτανικό ανάκτορο όπου σήμερα μπορείτε να κλείσετε δωμάτιο.

Το Τζαμί του Ορτάκιοϊ

Επίσημα το Τζαμί Μπουγιούκ Μετζιντιγιέ, ολοκληρωμένο στα μέσα της δεκαετίας του 1850 από τους ίδιους αρχιτέκτονες, στο ίδιο νεομπαρόκ ύφος με τα ανάκτορα — κάτι ασυνήθιστο για τζαμί, και ακριβώς αυτό είναι το νόημά του. Κάθεται στο δικό του μικρό ακρωτήρι με τη Γέφυρα του Βοσπόρου ακριβώς από πίσω, και τα δύο μαζί συνθέτουν την πιο φωτογραφημένη εικόνα της Κωνσταντινούπολης. Από το νερό το βλέπετε κατά μέτωπο, μαζί με την αντανάκλασή του, που είναι η εκδοχή των καρτ ποστάλ.

Η Γέφυρα του Βοσπόρου

Η πρώτη γέφυρα που ένωσε ποτέ τις δύο όχθες του στενού, εγκαινιασμένη το 1973 και σήμερα επίσημα Γέφυρα των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου. Λίγο περισσότερο από ένα χιλιόμετρο κρεμαστού δρόμου που ενώνει την Ευρώπη με την Ασία, φωτισμένη τη νύχτα με χρώματα που αλλάζουν. Το πέρασμα από κάτω της είναι η στιγμή που οι περισσότεροι στο κατάστρωμα σωπαίνουν.

Μπεμπέκ

Ένας καμπύλος κόλπος με παραθαλάσσια αρχοντικά, καφέ και έναν παραλιακό περίπατο — ο ήρεμος, ακριβός Βόσπορος των κατοικιών και όχι ο μνημειακός. Αξίζει μια ματιά, γιατί έτσι μοιάζει στην πραγματικότητα το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ακτής όταν δεν είναι ανάκτορο.

Το φρούριο Rumeli Hisarı

Και ύστερα το ύφος αλλάζει εντελώς. Το Rumeli Hisarı δεν είναι του δέκατου ένατου αιώνα ούτε διακοσμητικό: ο Μεχμέτ Β΄ το ύψωσε το 1452, μέσα σε περίπου τέσσερις μήνες, στο πιο στενό σημείο του πορθμού, για να αποκόψει την Κωνσταντινούπολη από τη Μαύρη Θάλασσα. Η πόλη έπεσε την επόμενη άνοιξη. Τρεις τεράστιοι πύργοι και ένα τείχος που κατεβαίνει ίσια την πλαγιά ως το νερό, φωτισμένα τη νύχτα, και από ένα πλοίο τα βλέπετε όπως ήταν σχεδιασμένα να φαίνονται — από τη θέση ενός πλοίου που δεν πρόκειται να αφεθεί να περάσει. Είναι το μόνο κτίριο της διαδρομής που σχεδιάστηκε να φαίνεται από ένα πλοίο ως απειλή.

Το ανάκτορο Μπεϊλέρμπεϊ

Το θερινό ανάκτορο, ολοκληρωμένο το 1865 για τον Αμπντουλαζίζ: μικρότερο από το Ντολμάμπαχτσε, πιο συγκρατημένο, και χτισμένο για να υποδέχεται επισκέπτες και όχι για να κυβερνά. Η αυτοκράτειρα Ευγενία της Γαλλίας έμεινε εδώ το 1869, στον δρόμο της για τα εγκαίνια της Διώρυγας του Σουέζ, και λέγεται ότι έβαλε να ξαναφτιάξουν τα παράθυρα του δωματίου της στο Παρίσι για να του μοιάζουν. Βρίσκεται ακριβώς κάτω από τη Γέφυρα του Βοσπόρου στην ασιατική πλευρά, κάτι που δίνει μια παράξενη και μάλλον πετυχημένη αντιπαράθεση του 1865 και του 1973 με μία ματιά.

Ουσκουντάρ

Η ασιατική καρδιά της πόλης και πολύ παλαιότερη από οτιδήποτε απέναντί της — εδώ ήταν η Χρυσούπολη, μια ελληνική πόλη, πριν υπάρξει η Κωνσταντινούπολη. Η προκυμαία είναι πυκνή, χαμηλή και πολυσύχναστη, με το Τζαμί Μιχριμάχ Σουλτάν του Σινάν, του 1548, ακριβώς στην αποβάθρα των φέρι. Αν η ευρωπαϊκή ακτή είναι ο δέκατος ένατος αιώνας που δίνει παράσταση, το Ουσκουντάρ είναι η πόλη που απλώς ζει τη ζωή της.

Ο Πύργος του Λεάνδρου

Ο μικρός πύργος στη δική του νησίδα, λίγο ανοιχτά από το Ουσκουντάρ, και το τελευταίο αξιοθέατο που περνάτε πριν το πλοίο στρίψει γύρω από την άκρη της παλιάς πόλης και ξαναμπεί στον Κεράτιο Κόλπο. Πάνω σε αυτόν τον βράχο υπήρχε κάτι από την αρχαιότητα — σταθμός διοδίων, τελωνείο, φάρος, λοιμοκαθαρτήριο — και το κτίριο που στέκεται σήμερα είναι ουσιαστικά του δέκατου όγδοου αιώνα. Κάθε εκδοχή του θρύλου του έχει μια προφητεία, μια πριγκίπισσα και ένα φίδι, και δεν υπάρχουν δύο ξεναγοί που να τον λένε με τον ίδιο τρόπο.

Περνάμε αρκετά κοντά για να τον δείτε σωστά φωτισμένο και αρκετά μακριά ώστε να κρατά το περίγραμμα που αναγνωρίζουν όλοι.